บิทคอยน์ (Bitcoin) คือเครือข่ายสำหรับส่งมูลค่าผ่านอินเทอร์เน็ต และ BTC คือหน่วยสินทรัพย์ดิจิทัลในเครือข่ายนั้น ผู้ใช้ลงนามอนุญาตการใช้ BTC ด้วยกุญแจดิจิทัล ส่วนคอมพิวเตอร์ในเครือข่ายตรวจสอบว่าธุรกรรมเป็นไปตามกติกาเดียวกัน จึงโอนได้โดยไม่ต้องให้ธนาคารกลางหรือบริษัทใดบริษัทหนึ่งอนุมัติธุรกรรมบนเครือข่าย [1]
- ₿ ประมาณ 21 ล้าน BTCเพดานตามกติกาปัจจุบัน
- 🧩 100 ล้าน satoshiเท่ากับ 1 BTC
- ⏱️ ประมาณ 10 นาทีเวลาเฉลี่ยเป้าหมายต่อบล็อก
บิทคอยน์เกิดมาเพื่อแก้ปัญหาอะไร?
ในปี 2008 ผู้ใช้นามแฝง Satoshi Nakamoto เผยแพร่เอกสารอธิบายระบบเงินสดอิเล็กทรอนิกส์แบบเพียร์ทูเพียร์ เครือข่ายเริ่มทำงานในปี 2009 ปัญหาที่ต้องแก้คือ การใช้เงินดิจิทัลก้อนเดียวซ้ำ หากมีคนส่งเงินก้อนเดียวกันให้สองคน ระบบต้องมีวิธีตกลงว่ารายการใดใช้ได้ [1]
บิทคอยน์แก้ด้วยประวัติธุรกรรมที่เครือข่ายตรวจสอบร่วมกัน โหนดเต็ม (full node) ตรวจธุรกรรมและบล็อกตามกติกาที่ซอฟต์แวร์บังคับใช้ เมื่อมีประวัติที่ถูกต้องแข่งกัน โหนดเลือกสายที่มีงานคำนวณสะสมมากกว่า [3]
🔗 ส่งบิทคอยน์หนึ่งครั้ง เกิดอะไรขึ้น?
- 1. ✍️ ลงนามกระเป๋าสร้างรายการและลงลายเซ็น
- 2. 📡 กระจายรายการโหนดตรวจและส่งต่อรายการที่ยอมรับ
- 3. 🧱 ลงบล็อกนักขุดเสนอ และโหนดตรวจบล็อก
ธุรกรรมใช้ผลลัพธ์จากธุรกรรมก่อนหน้าที่ยังไม่ถูกใช้ (UTXO) แล้วสร้างผลลัพธ์ใหม่ เช่น มี UTXO 100,000 sat ส่งให้เพื่อน 60,000 sat และรับเงินทอน 39,500 sat ส่วนต่าง 500 sat คือค่าธรรมเนียม ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างสมมติ [2]
แต่ละบล็อกอ้างอิงค่าแฮชของบล็อกก่อนหน้า เมื่อเปลี่ยนข้อมูลเก่า ค่าแฮชก็เปลี่ยนตาม ผู้ที่จะเขียนประวัติใหม่ต้องสร้างงานคำนวณให้สายของตนแซงสายที่เครือข่ายยอมรับอยู่ ธุรกรรมได้ 1 การยืนยันเมื่ออยู่ในบล็อกบนสายที่ยอมรับ และได้เพิ่มเมื่อมีบล็อกต่อท้าย การยืนยันเพิ่มช่วยลดความเสี่ยงจากการสลับสาย แต่การรอมีความเหมาะสมต่างกันตามมูลค่าและเงื่อนไขของผู้รับ [3]
ลองเพิ่มบล็อก
เริ่มจากธุรกรรมยังรอเข้าบล็อก กดเพิ่มบล็อกเพื่อดูจำนวนการยืนยัน แบบจำลองนี้ไม่มีการโอนเงินจริง
⛏️ การขุด 21 ล้าน BTC และ Halving
นักขุดรวบรวมธุรกรรม และลองคำนวณแฮชให้ต่ำกว่าเป้าหมายของเครือข่าย กระบวนการนี้เรียกว่า Proof of Work โหนดเต็มตรวจทั้งผลงานและกติกาก่อนรับบล็อก นักขุดที่สร้างบล็อกซึ่งเครือข่ายยอมรับสามารถรับเงินออกใหม่ตามกติกา (block subsidy) และค่าธรรมเนียมธุรกรรมในบล็อก [3]
เงินออกใหม่ต่อบล็อกลดลงครึ่งหนึ่งทุก 210,000 บล็อก เรียกว่า Halving หรือราวสี่ปีเมื่อคิดจากเวลาเฉลี่ยเป้าหมาย เริ่มจาก 50 BTC ต่อบล็อก ตามด้วย 25, 12.5 และ 6.25 BTC การลดลงเป็นลำดับและการปัดเศษระดับ satoshi ทำให้อุปทานสูงสุดตามกติกาปัจจุบันอยู่ต่ำกว่า 21 ล้าน BTC เล็กน้อย [3] [4]
ลองแปลง satoshi เป็น BTC
🔑 กระเป๋าบิทคอยน์เก็บอะไร?
กระเป๋าจัดการกุญแจที่ใช้ลงนามและช่วยติดตามผลลัพธ์ที่ใช้จ่ายได้บนเครือข่าย ที่อยู่รับใช้แจ้งผู้ส่งว่าจะจ่ายไปที่ใด ส่วน private key ใช้อนุญาตการใช้เงิน วลีกู้คืน (seed phrase) ของกระเป๋าที่รองรับใช้สร้างกุญแจกลับมาได้ จึงต้องเก็บเป็นความลับ [5]
- ฝากผู้ให้บริการผู้ให้บริการควบคุมกุญแจ การถอนขึ้นอยู่กับระบบและเงื่อนไขของเขา
- เก็บกุญแจเองผู้ใช้อนุญาตธุรกรรมเองและรับผิดชอบการสำรองกับการกู้คืน
อย่าให้ private key หรือวลีกู้คืนกับใคร ตรวจที่อยู่และเครือข่ายก่อนโอน และเก็บข้อมูลสำรองไว้ในที่ปลอดภัย หากเป็นกระเป๋าใหม่ให้ทดลองกู้คืนด้วยวิธีที่ผู้ผลิตรองรับก่อนฝากยอดมาก เมื่อส่งผิดที่อยู่และธุรกรรมยืนยันแล้ว การคืนเงินต้องอาศัยความร่วมมือของผู้ที่ควบคุมปลายทาง [5]
บิทคอยน์ใช้ทำอะไร และมีความเสี่ยงอะไร?
ผู้ใช้สามารถส่ง BTC บนเครือข่ายหลัก รับเงินจากอีกฝ่าย หรือถือเป็นสินทรัพย์ดิจิทัล โครงข่าย Lightning เพิ่มทางเลือกในการชำระผ่านช่องทางที่บันทึกธุรกรรมเปิดหรือปิดบนบิทคอยน์ การจ่ายขึ้นกับสภาพคล่อง เส้นทาง และบริการกระเป๋าที่ใช้ [6]
ราคา BTC/THB เกิดจากการซื้อขายและสภาพคล่องของแต่ละตลาด จึงต่างกันระหว่างกระดานได้ ค่าธรรมเนียมซื้อขาย ค่าสเปรด และค่าถอนยังเปลี่ยนต้นทุนจริงได้ ดูตัวอย่างได้ที่ ราคาและตารางเปรียบเทียบกระดานไทย
- ราคา ผันผวนสูงและอาจสูญเงินลงทุนทั้งหมด
- การเก็บรักษา กุญแจสูญหายหรือถูกขโมยอาจทำให้เข้าถึงเงินไม่ได้
- ความเป็นส่วนตัว ธุรกรรมบนเชนเปิดให้ตรวจสอบได้ ที่อยู่อาจเชื่อมโยงกลับถึงตัวบุคคลเมื่อประกอบกับข้อมูลอื่น
- ข้อจำกัดทางเทคนิค ค่าธรรมเนียมและเวลารอขึ้นกับความหนาแน่นของเครือข่ายและนโยบายของผู้รับ
บทความนี้จัดทำเพื่อการศึกษา การอ่านข้อมูลตลาดและตัวอย่างในหน้านี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำการลงทุน [7]
❓ คำถามที่พบบ่อย
ต้องซื้อทีละ 1 BTC หรือเปล่า?
1 BTC แบ่งได้เป็น 100,000,000 satoshi จำนวนซื้อขั้นต่ำจริงขึ้นอยู่กับบริการและค่าธรรมเนียม
ใครเปลี่ยนกติกาของบิทคอยน์ได้?
ใครก็เสนอการเปลี่ยนแปลงซอฟต์แวร์ได้ การบังคับใช้ขึ้นอยู่กับซอฟต์แวร์ที่ผู้ร่วมเครือข่ายเลือกใช้ การเดินตามกติกาต่างกันอาจนำไปสู่เครือข่ายแยกกัน
ถ้ารายการยังไม่ยืนยัน เงินถึงหรือยัง?
ผู้รับอาจเห็นรายการรออยู่ แต่การเห็นรายการไม่เท่ากับการที่รายการถูกรวมในบล็อก ควรดูสถานะการยืนยันตามเงื่อนไขของผู้รับ
ทดสอบตัวเอง · ถ้าใครได้วลีกู้คืน เขาทำอะไรได้?
เขาอาจกู้กุญแจและใช้จ่าย BTC ที่กระเป๋าควบคุมได้ จึงควรปกป้องวลีกู้คืนเหมือนกุญแจเข้าถึงเงิน
แหล่งอ้างอิงและวิธีอ้างบทความ
- Satoshi Nakamoto (2008), Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System
- Bitcoin Developer Guide · Transactions
- Bitcoin Developer Guide · Block Chain
- Blockstream · How does Bitcoin work?
- Bitcoin.org · Securing your wallet
- Poon และ Dryja (2016), The Bitcoin Lightning Network
- สำนักงาน ก.ล.ต. (2568), สินทรัพย์ดิจิทัล กับการโฆษณาอย่างรับผิดชอบ
ตัวอย่างการอ้างอิง
BitcoinThai. (2569). บิทคอยน์คืออะไร? คู่มือ Bitcoin สำหรับมือใหม่. BitcoinThai.com. https://bitcointhai.com/what-is-bitcoin/ (ระบุวันที่เข้าถึงตามจริง)